Een kleine historie

Trompenburg Tuinen & Arboretum ligt op historische grond. Tegenwoordig is deze tuin een groene oase in de drukke en levendige stad Rotterdam. In de late Middeleeuwen was het slechts moeras, behorend tot de ambachtsheerlijkheid Cralingen. De naam Rotta voert terug op een nederzetting in de 11e eeuw. Veelvuldige overstromingen waren aanleiding om dijken te gaan bouwen. Tot de eerste behoren de Oude Dijk en de Honingerdijk, de laatste is vernoemd naar Slot Honingen, dat hier ooit heeft gestaan. De dijken maakten het mogelijk om het moeras als weiland te benutten. Daartoe werden sloten gegraven, zodat water kon worden af- en aangevoerd. De structuur van lange smalle kavels met sloten is karakteristiek voor menig polderlandschap in veel gebieden in Holland en is ook op Trompenburg nog zichtbaar, met name in het oudste gedeelte dat aansluit bij het entreepaviljoen.

Theekransje Buitenplaats
Buitenplaats

Kralingen en Rotterdam in de 19e eeuw

In die tijd bestond ambachtsheerlijkheid Kralingen uit meerdere buitenplaatsen. De meeste lagen ten noorden van de Oude Dijk en de ‘s-Gravenweg, grenzend aan of met uitzicht op de Kralingse Plas. Namen zoals Jericholaan en Jeruzalemstraat verwijzen naar enkele van die buitenplaatsen. Aan de zuidzijde van de Oude Dijk lagen Slot Honingen, buitenplaats Woudestein en buitenplaats Zomerlust met daarachter de boerderij Trompenburg, de naam die voortleeft tot op de dag van vandaag. De buitenplaatsen werden gebouwd als weekend- en zomerverblijf, maar later werden ze het hele jaar bewoond. ‘Zomerlust’ door familie Smith, later Van Hoey Smith. De tuin achter het huis werd aangelegd in de Engelse (late) landschapstijl en vanwege de grote passie voor bomen begon familie Van Hoey Smith met de aanleg van een bomenverzameling, een arboretum. Door de grote vraag naar arbeidskrachten in de haven van Rotterdam stroomden havenarbeiders van heinde en verre toe. De woningnood was groot en Rotterdam bouwde huizen waar het maar kon. Ook de Kralingse buitenenplaatsten ontkwamen niet aan de expansiedrift. In 1895 werd Kralingen geannexeerd door Rotterdam en verschillende buitenplaatsen moesten letterlijk het veld ruimen voor arbeiderswoningen. Het was een tijd vol veranderingen op maatschappelijk gebied. Buitenplaats Woudestein werd verkocht aan de gemeente Rotterdam. Een deel van het terrein werd verhuurd voor harddraverijen en een ander deel werd gemeentelijk sportterrein. Buitenplaats Zomerlust, inmiddels omgedoopt in buitenplaats Trompenburg, bleef behouden en ging een schakel vormen in de ‘Groene Long’ van Rotterdam.

 

1958 – 2008: ‘Arboretum Trompenburg’

In deze periode wordt Trompenburg door de familie Van Hoey Smith in eigendom overgedragen aan de Stichting Bevordering van Volkskracht waarbij een onderhoudsfonds wordt gecreëerd.

Verschillende generaties Smith en later Van Hoey Smith bewoonden Trompenburg. In 1950 komt het beheer in handen van J.R.P. van Hoey Smith. Vanaf die tijd groeit de collectie bomen explosief. Vooral eiken, beuken, rododendrons en succulenten waren zijn grote passie. In 1958 wordt Stichting Arboretum Trompenburg opgericht. Vanaf dat moment wordt de tuin op beperkte schaal opengesteld voor publiek. De tuin wordt in 1960 uitgebreid met Tuin Woudestein en Perenhof. In 2000 wordt Tuin Excelsior aan Trompenburg toegevoegd.

In 1996 breekt een nieuw tijdperk aan voor Trompenburg. Ing. Gert Fortgens wordt aangesteld als directeur/hortulanus van Stichting Arboretum Trompenburg en neemt hiermee het stokje over van vier generaties Van Hoey Smith. De openstelling wordt verruimd en er komt een modern entreepaviljoen, geschonken door Stichting Bevordering van Volkskracht. Bezoekers van Trompenburg kunnen hier informatie krijgen en iets drinken aan de leestafel.

Het entreepaviljoen is goed geoutilleerd en biedt de mogelijkheid voor het organiseren van bijeenkomsten, lezingen en presentaties. Ook de tuin verandert. Niet langer alleen bomen en struiken, ook vaste planten doen hun intrede. Het arboretum wordt weer een tuin: de mooiste, bijzonderste tuin van Rotterdam. Stichting Trompenburg Tuinen & Arboretum exploiteert Trompenburg. De jaarlijkse exploitatiekosten belopen in 2012 rond de € 600.000,-. Trompenburg wordt dus voor 100% privaat gefinancierd. Voor het handhaven van de huidige hoge kwaliteit van tuin en collecties is uiteindelijk meer geld nodig. Voor een belangrijk deel, ongeveer de helft van het jaarlijkse budget, worden de middelen gegenereerd uit entreegelden, publieksactiviteiten, winkelverkopen en consumpties. Donaties van particulieren, bedrijven, stichtingen en fondsen zijn een onmisbare aanvulling.

 

Vanaf 2008: ‘Trompenburg Tuinen & Arboretum’

In 2008 bestaat Trompenburg 150 jaar en viert Stichting Arboretum Trompenburg het 50-jarig bestaan. Tuin Excelsior wordt geopend en De Overtuin gaat open voor publiek. Het voormalig scoutinggebouw in de meest oostelijke hoek van Tuin Excelsior wordt in gebruik genomen als theehuis voor bezoekers. Het krijgt de toepasselijke naam De Uithoek. Deze locatie is ook beschikbaar voor educatieve activiteiten en kan worden gehuurd voor zakelijke bijeenkomsten.

 

Trompenburg, meer dan een arboretum

Trompenburg is meer dan een arboretum. Het bestaat uit een aaneenschakeling van tuinen met als onderdeel een bijzondere bomenverzameling: een arboretum. In het jubileumjaar wordt gekozen voor een nieuwe naam: Trompenburg Tuinen & Arboretum. Wat in al die jaren hetzelfde is gebleven is de passie voor planten. Zij blijven de hoofdrol spelen in Trompenburg. Bezoekers kunnen hier genieten van de stilte, de hectiek van de levendige stad lijkt zelfs op drukke dagen ver weg. De Tuinen van Trompenburg vormen een oase van rust in wereldhavenstad Rotterdam.